Có câu chuyện bàn về thật tướng của cơn nóng giận như sau:

Một thiền sinh đến than phiền cùng Bankei: "Bạch thầy, Con mắc cơn nóng giận không kiềm được. Con phải làm sao để chữa?".

"Con có cái lạ lùng quá”, Bankei trả lời. "Nào cho ta xem cái mà con có".

"Ngay bây giờ thì con không thể chỉ cho thầy thấy được", người kia trả lời.

"Khi nào thì con có thể chỉ nó cho ta?" Bankei hỏi.

"Nó nổi lên thật bất chừng", thiền sinh trả lời.

"Vậy thì", Bankei kết luận, "nó không đúng là thật tướng của con”.

Nếu nó là thật tướng thì con đã có thể chỉ cho ta thấy nó bất cứ lúc nào. Khi con mới sinh con không có nó, và cha mẹ con đã không giao nó cho con. Hãy suy nghĩ đến điều đó.

Nóng giận là một trạng thái không thể diễn tả tôi nóng thế này, giận thế kia, chỉ có thể thông qua hành động và lời nói mới hiểu được phần nào nỗi bức xúc của đối tượng.

Nguyên nhân sinh ra nóng giận là do sự đối nghịch giữa nhu cầu của bản thân và khả năng đáp ứng của ngoại cảnh. Chính tập khí lâu ngày khiến mọi người đều muốn trải nghiệm và tận hưởng những cảm thọ dễ chịu, tránh xa và xua đẩy những gì gây bức bối bực dọc. Như khi đang thưởng thức chương trình ca nhạc trên truyền hình, không khí đương hồi sâu lắng, du dương, êm dịu làm tâm hồn thư thái nhàn hạ thì nhà đài bỗng dưng chuyển sang những hình ảnh quảng cáo với bao thứ lộn tùng phèo, đủ chuyện tạp nham làm bao cảm xúc cũng vụt tan mất thế là cục tức cũng không biết từ đâu hiện ra thành những lời thì thầm tự ta ta biết.

Hay như đang đi trên phố nhỏ hẹp, hai chiếc xe chạm đầu, kẻ lạng qua trái, người lách qua phải, cả hai không hiểu ý nhau tưởng người đang chơi khăm mình liền đó tức giận cũng dễ dàng bộc phát. Nhẹ thì lời qua tiếng lại, người có vẻ lợi thế hơn yêu cầu người yếm ký phải xin lỗi, vậy là còn giữ được chút văn minh đô thị. Nặng thì tiến tới xô xác, tiện tay cầm nguyên chiếc mũ bảo hiểm mà phang vào đối phương cho rõ mười mươi ai đang cầm trịch, biết điều thì vội mà rút lui.

Nhưng cũng có những cơn nóng giận bùng phát thành ngọn lửa lớn thêu đốt tất cả những gì mình từng giữ gìn mà khởi nguồn do chủ quan xem nhẹ các cảm xúc bất mãn thoáng qua tưởng không đáng kể mà nào ngờ chúng vẫn từng giờ ngấm sâu, tích tụ và âm thầm chờ đợi thời cơ. Đến khi gặp hoàn cảnh thích hợp, một học sinh, một người ăn chay trường hàng chục năm cũng có thể dễ dàng cầm dao sát hại đối phương chỉ để cho bỏ tức.

Nếu nhận ra lẽ thật nóng giận chỉ do bản thân đòi hỏi quá cao mà không được đáp lại đúng mức thì việc trừ khử nó cũng sẽ dễ dàng hơn. Chỉ cần dừng lại giây lát trước những lời nói khó nghe, những hành động khiêu khích mà quay vào phản quang tự kỷ, quán sát các dòng ý nghĩ sẽ thấy chúng nổi lên cũng dữ dội đó nhưng chẳng mấy chốc cũng dần tan mất như chưa từng xuất hiện. Nóng giận không đến từ người, không khởi phát từ ta cũng không phải chủ động hay bị động. Bởi cái ta vốn đã giả tạm thì người cũng giả tạm, cho đến những lề lối hành xử phải thế này thế kia, nói cho nó biết, chỉ cho nó thấy, trị cho nó chừa lâu ngày tiêm nhiễm vào đầu óc mọi người trở thành những phản xạ có điều kiện tự bao giờ không hay biết thật cũng chẳng có một chủ thể nhất định nào đã khơi nguồn mà tất cả chỉ như một đám lưới rối rắm tìm chẳng thấy đầu mối, chỉ việc lấy kéo cắt đứt đâu cần mò mẫm lần tìm cho mất thời gian, tổn hai năng lượng. Nóng giận theo đó cũng không phải thật tướng để lo sợ hay lẫn tránh mà ngay khi vừa nhìn thẳng vào nó đã biến mất.

Tham khảo: Nóng Giận – 101 Câu Chuyện Thiền – Trần Trúc Lâm dịch.
Ảnh: chỉ có tính chất minh họa – Internet.